Kosova është për shqiptarët porsi Republika e
Moldovës për rumunët
Tiberius Puiu*
Publiku rumun lidhur me çështjen e Kosovës gjatë
kohë ka qenë i mashtruar. Idetë e gabuara, jorealiste,
të bazuara në gënjeshtra dhe krahasime të
papërshtatshme, kanë një përhapje tejet të madhe
në Rumani, duke arritur të ndikojnë madje dhe pozitat e
organeve zyrtare, për shembull ato të presidentit të
vendit.
Kosova është për shqiptarët porsi Republika e
Moldovës për rumunët, me dallim në faktin se shkalla e
shkombëtarizimit, e desolidarizimit me atdheun mëmë nuk i ka
as për së afërmi proporcionet e Republikës së
Moldovës. Nuk kemi këtu mundësinë për t'i analizuar
në hollësi fenomenet e këtyre dy zonave, por një studim
i këtillë do të paraqiste interes për ata që merren
me fatin e rumunëve, kudoqofshin ata. Për atë, të
krahasosh Kosovën me Transnistrinë është gabim.
Krahasimi qëndron ndërmjet Kosovës dhe Republikës
së Moldovës. Transnistria mund të krahasohet me zonën e
ndodhur në afërsi të Mitrovisës, e kolonizuar
masovikisht me serbë, pas grevave të minatorëve
shqiptarë të Trepçës gjatë dekadës së
tetë të shekullit të shkuar. Ashtu siç në
Transnistri më të shumtë dhe më agresivë janë
kolonistët rusë (me një numër të panumërt nga
familjet e ushtarëve të kantonuar në këtë
zonë), në Kosovë më agresivë janë
kolonistët serbë qe kanë ardhur për t'i "qetësuar"
shqiptarët. Përndryshe, një pjesë e madhe e
popullatës serbe nga Kosova, edhepse minoritare, është
sjellë me urrejtje dhe përçmim ndaj shqiptarëve,
ndërsa tani kur kjo sjellje nuk mund të vazhdojë, nuk e
ndjejnë veten të qetë.
Administrata internacionale e Kosovës, si dhe autoritetet shqiptare
të zgjedhur përmes rrugës demokratike, kanë
bërë përpjekjë për të arritur një pajtim
ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve. Punët megjithatë,
nuk janë të lehta, ngase shqiptarët etnikë nuk kanë
luftuar asnjë çast me civilët, por vetëm me
përfaqësuesit e autoriteteve (polici dhe ushtri), në
kohën kur represionet e autoriteteve serbe nuk kanë bërë
dallime ndërmjet civilëve dhe ushtarëve shqiptarë.
Në situatën në të cilën e vërteta për
Kosovën nuk depërton pothuajse fare në shtypin rumun
(është ndoshta çmimi i atyre që kanë pushtet ndaj
shtypit dhe kanë bashkëpunuar me shërbimet sekrete jugosllave
gjatë zënies dhe vrasjes së rumunëve që iknin
për në Perëndim nëpër Jugosllavi), meriton të
relatojmë rastin në të cilin një autobus me 20
"vullnetarë" nga Beogradi, të pajisur me armë dhe uniforma,
arrijnë në një fshat shqiptar të Kosovës dhe i
vrasin të gjithë që i kishin hasur në shtëpitë
e para. Mënjanë, njëri nga ky kontingjent vrastarësh
rrëfen për atë që ka ngjarë, ndërsa në
anën tjetër kanë mbijetuar disa nga ata që e kanë
përjetuar këtë tragjedi, ndër ta edhe fëmijë.
Puna vajti deri në një proces që zgjat disa vjet, por në
Serbi ku shërbimet sekrete e bëjnë të veten, të
shpëtuara nga kontrolli i shtetit dhe parlamenti, nuk mund të
ndëshkohen as vrastarët e kryeministrit, e mos të
bëjmë fjalë për ata që i kanë vrarë
shqiptarët e konsideruar nga pjesa dërmuese serbe si qytatarë
të rendit të dytë.
Në Kosovë, ku shqiptarët përbëjnë 90% të
popullatës, ku edhe gjuha shqipe ishte gjuhë zyrtare, nuk
ekzistonte ndonjë serb që shprehte dëshirë për ta
mësuar gjuhën shqipe. Në këtë situatë,
çka mund të ngjajë po qe se rajoni i Kosovës i
rikthehet Serbisë? Nuk ekziston variantë tjetër
përveç asaj që autoritetet serbe të vazhdojnë
të ahmeren dhe ta kryejnë atë që e patën nisur.
Por, ata që propagojnë ide të këtilla kanë
përfituar pothuajse një të tretën e votave të
elektoratit në Serbi.
është e vërtetë se Rusia është përngutur
të deklarohet kundër independencës së Kosovës.
Për fat të keq, çdo analist politik i matur e kupton se kjo
është një përpjekjë e dëshpruar e Rusisë
për të përfituar një pikë mbështetjeje në
Ballkan, ku Bullgaria e ka humbur definitivisht idenë për ta
mbrojtur kauzën ruse. Në anën tjetër rusët duan
të ahmeren kundër poshtërimit që ua bëri diktatori
komunist i Shqipërisë, kur nuk u lejoi anijeve dhe raketave ruse
të zbarkojnë në Shqipëri. Po qe se asokohe forcat
ushtarake ruse do të vendoseshin në Shqipëri, nuk dihet
në do të bëhej fjalë për pavarësinë e
Jugosllavisë apo për ndonjë politikë properëndimore
në Itali.
Mënjanë, Rusia është kundër pavarësisë
së rajonit të Kosovës, ndërsa në anën
tjetër e përkrah aktivisht separatizmin në Transnistri,
Abhazi dhe Osetinë e Veriut. Nga kjo shihet se pozita e Rusisë
është më shumë spekulative se sa realiste, ndaj
shumë lehtë mund të përmbyset në kokë të
shpinës. Një krahasim tjetër të cilit i mungon themeli,
bëhet ndërmjet Kosovës dhe Transnistrisë. Por në
Transnistri pjesën dërmuese të banorëve e
përbëjnë rumunët, njësoj si në Kosovë e
përbën mazhoranca shqiptare.
Kosova ka qenë një zonë kontakti ndërmjet rumunëve
dhe shqiptarëve
Për të shkuarën e Kosovës mund të bëhen
konsiderata të shumta. Ndoshta do të ishte mirë të dihet
se ky rajon, para ardhjes së sllavëve ishtë një
zonë kontakti ndërmjet rumunëve (vllehë) dhe
shqiptarëve. është sinjifikativ fakti se serbët që
e kanë zotëruar për pak kohë këtë territor
para ardhjes së turqve, kanë ngritur këtu disa manastire
të reja, pranë atyre që i patën gjetur në
Kosovë, e të cilat u përkisnin shqiptarëve. Kosova
në Mesjetë kishte katunde me vllehë dhe shqiptarë
të krishterë, të cilët i mbanin gjallë këta
manastire. Fshatrat serbe nuk u jepnin gjë, me një fjalë nuk
e kishin zemërgjerësinë e të parëve.
Fakti se shqiptarët dhe disa nga vllehët e përqafuan islamin
kishte të bëjë me qëndresën për t'i
bërë ballë presionit sllav dhe për ta ruajtur
identitetin. Turqit nuk ua impononin gjuhën turke, por vetëm
fenë. Për atë kemi në Gadishullin ballkanik
muslimanë që flasin bullgarisht, apo serbokroatisht.
Përndryshe burimet lidhur me popullatën janë të
interpretuara gabimisht, ngase në Mesjetë shqiptarët
paraqiten në regjistrim shpeshherë si turq (të fesë
islame), si serbë apo grekë (të fesë ortodokse), apo si
italianë (të fesë katolike).
Rumania duhet të ketë relacione të mira me Serbinë, me
popullin serb, njësoj si me Shqipërinë dhe me
shqiptarët, sidomos me ata të Kosovës. Për fat të
keq, përpjekjet e autoriteteve rumune për ta përkrahur
kauzën serbe nuk e ka përmirësuar në asnjë
mënyrë situatën e rumunëvë të Luginës
së Timokut. Fëmijët shkonin para do kohësh në
shkollë për të mësuar sëerbisht. Në
shkollë u ndalohej reptësisht të flasin mes vedi rumanisht.
Krejt emrat u janë serbizuar. Takon emra familjesh si Iepureviç,
Lapadatoviç, Caranoviç, dhe sa e sa shembuj të
shumtë, të dhembshëm e tragjikë mund të jepen
në këtë kontekst. Ndërsa instrumenti kryesor në
këtë politikë të shkombëtarizimit, ka qenë
kleri ortodoks i Serbisë, po ai i cili ende nuk e ka thënë
asnjë fjalë për krimet e kryera kundër shqiptarëve
të Kosovës në emër të ortodoksisë serbe.
(Përktheu: Baki Ymeri)
* Autori ështe rumun përnga prejardhja, filoshqiptar përnga
idetë, përkthyes dhe autor librash e artikujsh kundër
komunizmit, ishkëshilltar qeveritar, zëvendëskryeredaktor i
revistës Albanezul / Shqiptari.
Kosova sipas shtypit të Bukureshtit
Shqiptarët e pregadisin shtetin e ardhshëm
Liderët e shqiptarëve të Kosovës tashmë
bëjnë pregaditjet për pavarësinë e regjionit,
përkundër mahnitjeve të Perëndimit se Moskva mund ta
mënjanojë, modifikojë apo blokojë një plan të
OKB-së lidhur me pavarësimin nga Serbia, informon Reuters. Me
ndihmën e ekspertëve britanikë, kosovarët kanë
përpiluar një skicë prej 140 faqesh lidhur me një
ministri të ardhshme të Jashtme, si dhe një rrjetë
ambasadash në 14 vende të Ballkanit dhe Europës
perëndimore.
Kyeqendra e parë e paraparë për hapjen e një misioni
diplomatik është Washingtoni, pas të cilit pasojnë
Londra, Parisi, Berlini, Roma, Berna dhe Vjena, shqiptarët e
Kosovës duke qënë të sigurtë se këto vende do
ta pranojnë shtetin e tyre të ardhshëm. Janë duke u
bërë përpjekje edhe për krijimin e një armate te
Kosovës, hartimi i kushtetutës dhe realizimi i flamurit,
liderët kosovarë duke premtuar madje edhe një konkurs
për emblemën e flamurit të Kosovës. (Nga e
përditshmja Ziua (www.ziua.ro), 31 mars/1 prill 2007, fq. 3:Albanezii
pregatesc viitorul stat). Përktheu: Baki Ymeri)
Independenca e Kosovës në dritën e lidhjeve farefisnore
rumuno-shqiptare
1. I vetmi popull ne botë, i fisëruar me rumunët përmes
linjës dako-trako-ilire, është populli shqiptar.
2.
Fjalët më të vjetra dhë më të bukura të
gjuhës rumune kanë korespondenca identike edhe në gjuhën
shqipe (bukuri, buzë, qafë, gushë, katund, kodër,
pllaje, vatër etj.).
3. 200 vjet para pushtimit romak, dakasit e
lashtë këndonin për trimëri, gjë e cila aktualisht
është degdisur në gjirin e popullit rumun. Kush janë
dakasit e vërtetë? Mos janë vallë
vëllezërit e shqiptarëve të Kosovës, të
cilët edhe në këto çaste këndojnë për
trimëri?
4. Ç'thoshte Bogdan Petriçeiku Hashdeu para 100
vitesh, në gjirin e Akademisë Rumune (21 Maj 19001)?
Shqiptarët, pra, nuk janë fis me ne Rumunët, por na janë
vëllezër. Vëllezër të vërtetë të
të njëjtit gjak dakas. (Albanesii, dara, nu sunt rude cu noi
Românii, ci ne sunt frati. Frati adevarati din aceleasi sânge dacic).
5. Për studimin e nënshtratit paralatin të gjuhës rumune,
shqipja përfaqëson një mrekulli të historisë
(prof.univ.dr. Grigore Brancus (shq. Brënkush).
6. Kosova
është Besarabia e Shqipërisë. Shqiptarët nuk
militojnë për Shqipërinë e Madhe siç militonin
Hitleri, Stalini apo Millosheviqi në emër të terrorizmit
fashist dhe komunist, por për independencë, në konformitet me
të drejtën internacionale, për një shtet me kufinj
të hapur ndaj Europës dhe Amerikës.
7. Me të gjitha
përpjekjet e kota të atyre që e përkrahin
propagandën serbo-ruse lidhur me Kosovën, rumunët që
e duan librin dhe dashurinë në vend të shishes dhe urrejtjes,
e dinë se jemi vëllezër, dhe se gjaku ujë nuk
bëhet. (Nga numri më i ri i revistës Albanezul / Shqiptari,
nr. 124/2007. Baki Ymeri)
Mehmet Bislimi 05.04.2007
|
